Yapay Zeka Danışmanlığı Sefa Aydın 5 dk okuma

Yapay Zeka Eğitim İhtiyaç Analizi Nasıl Yapılır? Kurumsal Eğitimden Önce 5 Adım

Yapay Zeka Eğitim İhtiyaç Analizi Nasıl Yapılır? Kurumsal Eğitimden Önce 5 Adım

Kısa cevap

Yapay zeka eğitim ihtiyaç analizi, eğitim tasarlanmadan önce ekiplerin hangi işlerde yapay zekadan yararlanabileceğini, araçları bugün nasıl kullandıklarını ve hangi seviyede olduklarını gösteren kısa bir hazırlıktır. Beş adımda yapılır: tekrarlayan işleri listeleyin, mevcut kullanımı anket ve kısa görüşmelerle görün, seviyeyi küçük bir uygulamayla ölçün, kuralları yazın, başlangıç ölçümünü kaydedip öncelik belirleyin.

Kurumsal yapay zeka eğitimi talebi çoğu zaman tek cümleyle gelir: "Ekibimize yapay zeka eğitimi istiyoruz." Bu cümlenin arkasında ise birbirinden çok farklı ihtiyaçlar olabilir. Bir ekipte kimse aracı açmamıştır, diğerinde birkaç kişi her gün kullanıyordur ama şirketin haberi yoktur, bir başkasında lisans alınmış ama hangi işte kullanılacağı belirsizdir. Eğitimden önce bu tabloyu görmeden hazırlanan program, salonun yarısına fazla basit, diğer yarısına fazla hızlı gelir. Bu yüzden her kurumsal eğitimden önce kısa bir ihtiyaç analizi yapıyorum. Bu yazıda yapay zeka eğitim ihtiyaç analizinin ne olduğunu, beş adımda nasıl yapılacağını, ankette hangi soruların bulunması gerektiğini ve analizin sonunda elinizde ne olması gerektiğini anlatıyorum.

Yapay zeka eğitim ihtiyaç analizi nedir?

Yapay zeka eğitim ihtiyaç analizi, eğitim programı tasarlanmadan önce ekiplerin hangi işlerde yapay zekadan yararlanabileceğini, bugün araçları ne ölçüde ve nasıl kullandıklarını, hangi seviyede olduklarını ve hangi kurallar içinde çalışmaları gerektiğini ortaya çıkaran kısa bir hazırlık çalışmasıdır. Amacı, eğitimi genel bir araç tanıtımı olmaktan çıkarıp ekibin gerçek işlerine bağlamak. İyi bir analiz uzun bir rapor değildir. Sonunda ekip başına kısa bir iş listesi, bir seviye dağılımı, yazılı kurallar ve eğitimden sonra karşılaştırılacak başlangıç ölçümleri çıkar.

Neden genel bir eğitim yetmiyor?

Genel bir yapay zeka eğitimi, araçların neler yapabildiğini gösterir ama katılımcının ertesi gün masasına döndüğünde ne yapacağını söylemez. Sahada en sık gördüğüm sonuç şu: eğitim günü ilgi yüksek, iki hafta sonra kullanım eğitimden önceki seviyeye dönmüş. Bunun nedenlerini çalışanlar yapay zekayı neden kullanmıyor yazısında ayrıntılı anlattım. En başta gelen neden, çalışanın aracı hangi işinde kullanacağını bilmemesi. İhtiyaç analizi tam bu boşluğu kapatır: eğitimdeki her örnek, ekibin zaten yaptığı bir işten gelir.

İkinci kazanç seviye uyumudur. Aynı salonda hiç kullanmamış biriyle her gün kullanan biri oturduğunda, analizsiz bir program ikisini de kaybeder. Analiz sonucunda ya grupları seviyeye göre ayırırım ya da aynı oturum içinde farklı seviyeler için ayrı alıştırmalar hazırlarım.

İhtiyaç analizi 5 adımda nasıl yapılır?

  1. İşten başlayın, araçtan değil. Her ekip yöneticisinden ekibin haftada en çok zaman alan 5-10 tekrarlayan işini yazmasını isteyin: rapor hazırlama, e-posta yanıtları, toplantı notları, teklif metinleri, veri derleme gibi. Bu liste, eğitimdeki alıştırmaların ham maddesidir.
  2. Bugünkü kullanımı görün. Kısa bir anketle kimin hangi aracı, hangi işte, ne sıklıkla kullandığını sorun. Ankete ek olarak her ekipten iki üç kişiyle on beş dakikalık görüşme yapın. Görüşmeler, ankette görünmeyen şeyi gösterir: çalışanların kişisel hesaplarla şirket verisi işleyip işlemediğini. Bu kayıt dışı kullanımı gölge yapay zeka yazısında anlattım. Analizde amaç kimseyi suçlamak değil, gerçek tabloyu görmek olmalı.
  3. Seviyeyi kısa bir uygulamayla ölçün. Öz değerlendirme yanıltıcıdır: araçla az tanışan biri kendini "iyi" görebilir, deneyimli biri "orta" diyebilir. Bunun yerine herkese kendi işinden alınmış küçük bir görev verin ve isteği nasıl yazdığına, çıktıyı nasıl kontrol ettiğine bakın. Bu kısa uygulama, anketin tek başına veremediği seviye bilgisini verir.
  4. Kuralları ve kısıtları yazın. Şirketin hangi araçlara lisansı var, hangi veriler araca girilemez, yazılı bir kullanım politikası var mı? Eğitim bu çerçevenin içinde kurulmalı. Kişisel veri tarafını KVKK ve yapay zeka yazısında ayrıca ele aldım. Kural yoksa eğitimden önce en azından kısa bir veri kuralı listesi hazırlanmalı.
  5. Başlangıç ölçümünü kaydedin ve öncelik belirleyin. Seçilen işlerden birkaçı için bugün ne kadar sürdüğünü, kaç kişinin aracı düzenli kullandığını ve çıktı kalitesini not edin. Ardından işleri iki soruyla sıralayın: ne kadar sık tekrarlanıyor ve yapay zekayla ne kadar kolaylaşıyor? Bu kayıt olmadan eğitimin işe yarayıp yaramadığını sonradan gösteremezsiniz. Karşılaştırmanın nasıl yapılacağını kurumsal yapay zeka eğitiminin etkisi nasıl ölçülür yazısında anlattım.

İhtiyaç analizi anketinde hangi sorular olmalı?

Anketi kısa tutun. Benim kullandığım soru alanları aşağıda. On dakikayı aşan bir anket yarım bırakılır ve en değerli yanıtlar, yani hiç kullanmayanların yanıtları, kaybolur.

Soru alanıÖrnek soruNeyi gösterir?
Tekrarlayan işlerHaftanızda en çok zaman alan üç iş hangisi?Eğitim örneklerinin kaynağı
Mevcut kullanımSon bir ayda hangi yapay zeka aracını, hangi iş için kullandınız?Başlangıç noktası ve kayıt dışı kullanım
Kullanım sıklığıBu araçları ne sıklıkla açıyorsunuz: hiç, ayda birkaç kez, haftada birkaç kez, her gün?Seviye dağılımı
EngellerKullanmadığınız ya da az kullandığınız durumlarda sizi ne durduruyor?Eğitimin çözmesi gereken asıl sorun
Veri farkındalığıHangi bilgileri bir yapay zeka aracına yazmamanız gerektiğini biliyor musunuz?Kural ve risk eğitimi ihtiyacı
BeklentiEğitimden sonra hangi işi daha hızlı ya da daha iyi yapmak istersiniz?Başarı ölçütü

Anketi isimsiz yapmayı düşünebilirsiniz ama ekip bilgisini mutlaka sorun. İsim olmadan da ekip bazında tablo çıkar. Üstelik isimsiz ankette çalışanlar kayıt dışı kullanımı daha rahat yazar.

Seviye nasıl belirlenir?

Kurumsal eğitim için üç seviye çoğu zaman yeterli. Daha ince ayrım programı karmaşıklaştırır ama tasarıma pek bir şey eklemez.

  • Başlangıç: Aracı hiç kullanmamış ya da birkaç kez denemiş. Önce aracın ne yapıp ne yapamadığını, temel istek yazmayı ve veri kurallarını öğrenmesi gerekir. Bu temel, yapay zeka okuryazarlığı dediğimiz beceri setinin çekirdeğidir.
  • Düzenli kullanıcı: Haftada birkaç kez basit işlerde kullanıyor. Kendi işine uygun, yapılandırılmış istekler yazmayı ve çıktıyı sistemli kontrol etmeyi öğrenmesi gerekir.
  • İleri kullanıcı: Her gün kullanıyor, kendi isteklerini geliştirmiş. Bu kişiler iş akışı kurmaya ve ekibe örnek olmaya hazırdır. Eğitimden sonra ekip içinde yapay zeka elçisi rolüne doğal adaydırlar.

Analizin sonunda elinizde ne olmalı?

  • Ekip başına öncelik sırasına konmuş 3-5 iş ve her biri için eğitimde kullanılacak gerçek bir örnek.
  • Ekip ekip seviye dağılımı ve buna göre grup ya da alıştırma planı.
  • Kullanılacak araçlar, lisans durumu ve yazılı veri kuralları.
  • Seçilen işler için başlangıç ölçümleri: süre, düzenli kullanan kişi sayısı, çıktı kalitesi.
  • Eğitimden sonraki 30, 60 ve 90. günde neyin yeniden ölçüleceği.

Bu beş çıktı, eğitim programının taslağını büyük ölçüde kendiliğinden çizer. Hangi ekibin hangi işle başlayacağı, hangi seviyede neye ağırlık verileceği ve başarının neyle ölçüleceği artık bellidir.

Sık yapılan hatalar

  • Analizi yalnız yöneticilerle yapmak: Yönetici ekibin işini bilir ama ekibin araçları nasıl kullandığını çoğu zaman bilmez. Çalışanlarla kısa görüşmeler bu yüzden atlanmamalı.
  • Yalnız öz değerlendirmeye güvenmek: "Kendinizi 1'den 5'e kadar puanlayın" sorusu tek başına seviye vermez. Kısa bir uygulama mutlaka eklenmeli.
  • Araç listesiyle başlamak: "Hangi aracı öğretelim?" sorusu analizin sonunda sorulmalı, başında değil. Önce iş, sonra araç.
  • Başlangıç ölçümünü atlamak: Eğitimden önce ölçmediğiniz bir şeyin eğitimden sonra iyileştiğini gösteremezsiniz.
  • Analizi rapor olarak bırakmak: Analizin değeri programa dönüşmesindedir. Her bulgunun eğitimde karşılığı olmalı.

Nereden başlamalısınız?

Benim önerim tek bir ekiple başlamak: iş listesini çıkarın, kısa anketi uygulayın, iki üç görüşme yapın ve başlangıç ölçümlerini not edin. Bu küçük deneme, şirket genelinde neyin işe yarayacağını gösterir. Analizden sonra ekibinize özel bir program kurmak için kurumsal yapay zeka eğitimi sayfasına, temel seviyedeki ekipler için yapay zeka okuryazarlığı eğitimi programına bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Yapay zeka eğitim ihtiyaç analizi nedir?

Kurumsal yapay zeka eğitimi tasarlanmadan önce ekiplerin hangi işlerde yapay zekadan yararlanabileceğini, araçları bugün ne ölçüde kullandıklarını, hangi seviyede olduklarını ve hangi kurallar içinde çalışmaları gerektiğini ortaya çıkaran kısa bir hazırlık çalışmasıdır.

İhtiyaç analizi ne kadar sürer?

Tek bir ekip için iş listesi, kısa anket, birkaç görüşme ve küçük bir uygulama genellikle birkaç gün içinde tamamlanır. Şirket büyüdükçe süre ekip sayısına göre uzar, bu yüzden tek bir ekiple başlamanızı öneririm.

Ankette kaç soru olmalı?

Anketin on dakikayı geçmemesi gerekir. Tekrarlayan işler, mevcut kullanım, kullanım sıklığı, engeller, veri farkındalığı ve beklenti alanlarından birer iki soru genellikle yeterlidir.

Çalışanların seviyesini öz değerlendirmeyle belirlemek yeterli mi?

Hayır. Öz değerlendirme yanıltıcı olabilir. Her çalışana kendi işinden alınmış küçük bir görev verip isteği nasıl yazdığına ve çıktıyı nasıl kontrol ettiğine bakmak çok daha güvenilir bir seviye bilgisi verir.

İhtiyaç analizi ile eğitim etkisi ölçümü arasındaki bağ nedir?

İhtiyaç analizinde kaydedilen başlangıç ölçümleri, eğitimden 30, 60 ve 90 gün sonra yapılan ölçümlerin karşılaştırma noktasıdır. Analizde başlangıç kaydedilmezse eğitimin işe yarayıp yaramadığı sonradan gösterilemez.

Bu işi yapay zekayla yapmayı öğrenmek isterseniz

Yazıda anlatılan işlerin tamamını yapay zekayla nasıl yapacağınızı bireysel eğitim seanslarında kendi projeniz üzerinde, ekipler için kurumsal eğitimde canlı olarak öğretiyorum. Yazın, aynı gün dönüş yapayım.

WhatsApp ile yazın Bireysel eğitimi incele Yapay zeka danışmanlığını incele
Sefa Aydın

Sefa Aydın · Yapay Zeka Eğitmeni & Danışmanı

Dünyaca ünlü lüks markaların Türkiye projelerinde görev almış yapay zeka eğitmeni ve danışmanı. Tasarım, video, markalaşma ve vibe coding dahil her işin yapay zekayla nasıl yapılacağını uygulamalı olarak öğretiyor.

Sefa Aydın hakkında →   LinkedIn ↗

İlgili yazılar

Bu konuyu kendi işinizde uygulamak ister misiniz?

Ne üzerinde çalıştığınızı yazın, aynı gün içinde nasıl ilerleyebileceğinizi yazayım.

Bilgileriniz yalnızca size dönüş yapmak için kullanılır. Aydınlatma metni.

WhatsApp ile yazın